Podhale Region

Czwartek, 19 październik 2017

Ostatnia aktualizacjaŚr, 18 Paź 2017 9pm

Jesteś tutaj: Home Społeczeństwo Magazyn Historia Związku Podhalan na Żywiecczyźnie

Reklama

Społeczeństwo

Historia Związku Podhalan na Żywiecczyźnie

Motyka Beskidy i Tatry okladka

Władysław Motyka niestrudzenie od lat przekonuje do dokumentowania i pisania książek, dopatrując się w nich - nie bez słuszności – lekarstwa na zapisanie w pamięci dziejów i dorobku Związku Podhalan. Podpiera się słowem Tetmajera – „Co piórem napises, tego ciupagom nie wyrombies”. W kolejnej swojej książce „Beskidy i Tatry straż góralskiej watry” opisuje mało znane fakty o dokonaniach góralskiego ruchu regionalnego na Żywiecczyźnie i jego znaczenia dla całej Góralszczyzny, nie bez kozery pisanej z dużej litery.

Główną przyczyną napisania książki okazuje się jubileusz 90.lecia Oddziału Związku Podhalan w 2016 roku, ale nie tylko, bo zaraz za nim – co wyczytać można we wstępie – zainteresowanie i dyskusja wokół jego działalności, także poza nim. Sprowokowały Autora pytania w rodzaju: skąd Związek na Żywiecczyźnie, przecież to nie Podhale; czuję się góralem, ale nie jestem Podhalaninem; tudzież dosadniejsze: dlaczego miesza się do polityki i widać was tylko w kościele?

Taką rękawicę ludzi niezadowolonych z rzeczywistości, doszukujących się ujemnych stron, podejmuje Władysław Motyka. Czy to mu się udało? W dużej mierze tak, chociaż wszystkich niepodobna przekonać do swoich racji. Książka pomoże zgłębić wątpliwości.
Opracowanie składa się z trzech rozdziałów, ktoś powie: tylko? – tymczasem każdy jest tak rozbudowany, że nie zdziwiłbym się, gdyby Autor zamiast jednej zdecydował się na... trzy książki. Cenny, wręcz fundamentalny w założeniu jest pierwszy, który omawia zasięg działania Związku Podhalan, aspekt ważny przy wątpliwościach jego wąskich czy szerokich aspiracji; Ogniska Związku w okresie międzywojennym 1919-1939 i rolę po 1945 roku oraz na przełomie wieków XX-XXI.

Rozdział drugi dokumentuje działalność Związku Podhalan na Żywiecczyźnie w latach 1926-1939 potwierdzając jej znaczenie, która podobnie jak Nowotarszczyzna w historycznym kształcie są najmocniejszymi ośrodkami, wręcz filarami góralszczyzny w zachowaniu kultury materialnej i oddziaływaniu na sąsiednie subregiony. Przywołuje Autor Jakuba Zachemskiego z XIII Zjazdu Związku Podhalan z sierpnia 1929 roku, który o tych dwóch regionach powiedział: „Łączy je mianowicie wspólna tradycja walki o Ślebodę i walki ekonomicznej przed żywiołem napływowym, podobieństwo charakteru ziemi i ludu, przywiązanie ludzi do ziemi i bieda... Wspólne nam są także dobra duchowe, gwara, pieśń i muzyka, strój, budownictwo i zdobnictwo...”.

Rok 1926 nie jest przypadkowy w uznaniu go za początek ruchu podhalańskiego na Żywiecczyźnie. W tym czasie powstały warunki do rozciągnięcia działalności Związku Podhalan na całą góralszczyznę. Ideę tę skutecznie propagowało Ognisko w Warszawie, kierowane przez Feliksa Gwiżdża, wiceprezesa Związku, przyczyniając się do organizacyjnego rozwoju, w szczególności na Żywiecczyznę, ale skorzystały na tym również Sądecczyzna i Limanowskie. Pierwsze Ognisko Związku Podhalan na Żywiecczyźnie powstało 26 lipca 1926 r. w Radziechowach.

Rozdział trzeci dokumentuje Związek Podhalan na Żywiecczyźnie na przełomie XX i XXI wieku. W czasie II wojny światowej dorobek Ognisk został przez okupanta zniszczony, po 1945 roku ponoć w wolnej Polsce, władze komunistyczne tak starannie zajęły się Związkiem, że w 1948 roku go rozwiązały, a działaczami, którzy uszli z życiem z pożogi wojennej zajęła się skrupulatnie Służba Bezpieczeństwa. Związek Podhalan powrócił do swych korzeni na Żywiecczyźnie dopiero po wyborze ks. kardynała Karola Wojtyły na Stolicę Piotrową i powstaniu „Solidarności”. Tak, to był punkt zwrotny w dziejach Związku. Do jego rozwoju w regionie przyczynił się skierowany na jej ziemie ks. Władysław Zązel, który doskonale znał problematykę odrębności Podhala, Orawy, Spisza i Pienin, więc Żywiecczyzna nie była mu również obca. Wówczas to na jego drodze stanął student Uniwersytetu Jagiellońskiego Jan Płonka z Koconia k. Ślemienia, który przy jego wsparciu założył 27 grudnia 1987 r. pierwsze od czasów wojny Ognisko w Koconiu. Takie to były współczesne nam już dzieje Związku Podhalan na Żywiecczyźnie, a jakie były dalsze opisuje skrupulatnie Władysław Motyka. Od 1993 działa już Oddział Górali Żywieckich z siedzibą w Milówce, który ponownie stał się wyróżniającą organizacją społeczną na Żywiecczyźnie.
Władysław Motyka daje odpowiedź wszystkim wątpiącym i zadających pytania na temat Związku Podhalan na Żywiecczyźnie, które po przeczytaniu książki już takie trudne nie są. Cóż, czy nie miał racji Kazimierz Przerwa-Tetmajer mówiąc o słowie pisanym? Autor zadedykował książkę „Młodym ku pamięci i odwadze”, pochylmy i nad tym głowę.

O sensie góralskiego żywobycia gen. Andrzej Galica napisał oryginalną maksymę, wartą przytoczenia na końcu mojej recenzji:

W zyciu jak w karcmie sytkaśmy tu przechodnie
i ślad nasego zywota znacymy swoimi cynami.
Kces zatem w zyciu zaznacyć się godnie?
Co mozes cyń! Cyń! Cyń!
Przeto – w karcmie pij, w dóma sie kochoj, a w polu sie bij!

Książka została starannie wydana na papierze kredowym, w twardej oprawie, na wyklejkach zamieszczono bardzo pouczające mapki o zasięgu Związku Podhalan w latach 1919-1939 i 1960-2016, według struktur administracyjnych kraju.

Ryszard M. Remiszewski

Władysław Motyka: Beskidy i Tatry straż góralskiej watry. 90 lat Związku Podhalan na Żywiecczyźnie 1926-2016, Milówka 2016, s. 424

Dodaj komentarz

Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za treść komentarzy, zastrzega sobie jednak prawo do nie publikowania ich, zwłaszcza tych, które zawierają wulgaryzmy, epitety powszechnie uznane za obraźliwe, nawołują do zachowań niezgodnych z prawem, obrażają osoby publiczne i prywatne, inne narodowości, rasy, religie itd.
Komentarze nie dotyczące danego tematu, atakujące personalnie innych komentatorów i autorów, zawierające reklamy lub linki do innych stron www, dane osobowe, teleadresowe i adresy e-mail oraz uwagi skierowane do Redakcji – będą usuwane.


Kod antyspamowy
Odśwież

Reklama

Nasi partenrzy

TV Podhale

logonaszkasprowy

fottboll

Taxi Rabka-Zdrój

Nasi partenrzy

nspj

mbludzm pl m

Tarnów In

 

Nasi partenrzy

zakopanedlaciebie.pl


natatry.pl


Resort Kościelisko

Reklama